LECTORIUM CALCULEMUS


WITOLD MARCISZEWSKI


Wykłady: WSAP im. Stanisława Staszica - 2007/2008

Filozofia Umysłu i Sztucznej Inteligencji

Psyche to w mitologii greckiej królewna nadzwyczajnej urody. Mit na jej temat jest historią niezwykłych perypetii miłosnych, których drugim bohaterem jest bóg Eros, a niecną intrygantką bogini Afrodyta. Dzięki niezwykłym cnotom Psyche, które wreszcie poruszają serce wrogiej zrazu Afrodyty, bogini przestaje nękać królewnę i używając swych boskich mocy doprowadza do wspaniałego happy end'u. Na obrazie z lewej strony Psyche puka do drzwi Erosa. Myśl filozoficzna tego mitu wyłania się z platońskiego pojmowania Erosa jako dążenia do umysłowego piękna. Jednocząc się więc w owym happy end z Erosem, Psyche-dusza zaczyna swój pęd ku wyżynom piękna. Te zaś zdaniem Platona znajdują się w świecie matematyki. Po prawej stronie mamy układ scalony, w którym też się realizuje matematyka, mianowicie algorytm (program) zakodowany zerojedynkowo w stanach i procesach rządzonych prawami fizyki. Jaki stosunek łączy te realności tak kontrastowo różne - świat duszy i świat bezdusznych maszyn? Tego pytania dotyczą wykłady. Ich tytuł w pierwszym członie odnosi się do umysłu-Psyche, a w drugim do sztucznej inteligencji, której programy kodujemy zerojedynkowo w układach scalonych.

Tematy wykładów do ustnej repetycji
w ramach kolokwium -- 1 i 2 kwietnia

Zagadnienie równoliczności w świecie zbiorów nieskończonych. Są to wiadomości potrzebne do zrozumienia argumentu Turinga o istnieniu problemów nierozwiązywalnych dla sztucznej (maszynowej) inteligencji. Alan Turing w r.1936 wykazał, że nieskończony zbiór liczb jest liczniejszy niż nieskończony zbiór dających się stworzyć programów obliczeniowych dla komputera cyfrowego. Istnieją więc problemy nierozwiązywalne dla maszyny. Skądinąd zaś wiadomo, że niektóre z nich są rozwiązywalne dla ludzkiego umysłu (przewaga Psyche nad układem scalonym).

  • Zasady i sposób funkcjonowania notacji binarnej (dwójkowej).

    Zadania pisemne na Kolokwium

  • Z1. Podaj zarys historyczny poglądów na stosunek umysłu (duszy) do ciała (mind-body problem) - z ograniczeniem do trzech wybranych przez Ciebie z grupy A-J (tematy K i L wchodzą w zakres następnego kolokwium, przy końcu maja).

    (A) wierzenia ludów prymitywnych, (B) starożytni atomiści, (C) Platon, (D) Arystoteles i witalizm, (E) Chrześcijaństwo, (F) Kartezjusz, (G) okazjonalizm, (H) Leibniz, (I) La Mettrie, (J) Helmholz i antywitalizm, (K) behawioryzm, (L) teorie i projekty Sztucznej Inteligencji.

    Tematy B, C, H, I przygotuj na podstawie tekstów źródłowych w polskim przekładzie. * K na podstawie książki G.Ryle'a "The Concept of Mind" (1949) w oryginale. * L - na podstawie rozdziału 1 książki W.Marciszewskiego "Sztuczna Inteligencja" (1998). * Pozostałe tematy - na podstawie odcinka 4.1 (referowanego na wykładzie) książki Klausa Mainzera "Thinking in Complexity. The Computational Dynamics of Matter, Mind and Mankind" (Springer 2004).

  • Z2. Wyjaśnij, jak opisać cały świat używając jedynie symboli "0" i "1".

  • Z3. Podaj w zapisie binarnym dokładną datę Twego urodzenia.

  • Z4. Napisz swój życiorys tekstem binarnym, tj. złożonym z samych zer i jedynek.

    Zadanie to ma morał filozoficzny. Pomaga zrozumieć, jak Leibniz (wynalazca także kodu binarnego i autor poglądu, że do stwarzania świata wystarczą ciągi zer i jedynek) pojmował umysł na modłę napisanego przez Stwórcę programu w postaci nieskończonego ciągu liczbowego, który aktualizuje się stopniowo w miarę upływu czasu życia (stąd, w danym momencie znamy tylko ciąg skończony).

  • Z5. Przygotuj, jako notatkę do skomentowania, porównanie sposobu funkcjonowania urządzeń analogowych i urządzeń cyfrowych (np. w przypadku telefonu).

    ORGANIZACJA KOLOKWIUM. Na wykład 1-go kwietnia należy przynieść pisemne opracowania zadań Z1-Z5, ktore zostaną omówione na indywidualnych konsultacjach przewidzianych na 1-go i 2-go kwietnia. Jednocześnie, należy się przygotować do ustnej odpowiedzi na wykładach z tematów "Zagadnienie równoliczności w świecie zbiorów nieskończonych" oraz "Zasady i sposób funkcjonowania notacji binarnej".